Μαθηματικά - Κεφάλαιο 34ο – Μονάδες και δεκάδες - Α' Δημοτικού

ΒΙΝΤΕΟ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΟΒΛΗΘΕΙ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ:

ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

 

Τίτλος: Δεκάδες – Ο έξυπνος βοσκός

Τάξη: Α’ Δημοτικού

Διδακτικό αντικείμενο: Μαθηματικά

Διδακτική ενότητα: Κεφάλαιο 34ο – Μονάδες και δεκάδες

Εκτιμώμενη χρονική διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες

 

Στόχοι διδασκαλίας

 

Οι μαθήτριες/-τές να:

·       μάθουν ότι η αξία των αριθμών αλλάζει ανάλογα με τη θέση τους.

·       καταλάβουν τον συμβολισμό των δέκα πραγμάτων με μια δεκάδα. Ότι δηλαδή μέσα σε μια δεκάδα κρύβονται/εννοούνται δέκα πράγματα.

·       μάθουν την έννοια της μονάδας και της δεκάδας.

·       καταλάβουν γιατί υπήρξε η αναγκαιότητα επινόησης του δεκαδικού συστήματος αρίθμησης από τον άνθρωπο.

·       εξοικειωθούν με τους αριθμούς των πλήρων δεκάδων και να μάθουν πώς ονομάζονται (τριάντα, σαράντα, πενήντα).

·       μάθουν να ανεβαίνουν ανά 10.

·       εξοικειωθούν με τη χρήση του άβακα.

 

Προαπαιτούμενες γνώσεις – δεξιότητες

 

Οι μαθήτριες/-τές να:

  • έχουν κατακτήσει το σύστημα μέτρησης αριθμών. Ότι δηλαδή μετά το δέκα πάει το έντεκα και μετά το δώδεκα κ.ο.κ. κι ότι η λογική είναι ίδια μέχρι το 100 (μετά το 20 πάει το 21, όπως και μετά το 30 πάει το 31).
  • έχουν κατακτήσει πλήρως τη μέτρηση με τα δάχτυλά τους, να μπορούν να εμφανίσουν, για παράδειγμα, 8 δάχτυλα χωρίς πολλή σκέψη.
  • έχουν ήδη εξασκηθεί στην πρόσθεση μικρών αριθμών μέχρι το 10.

 

Εποπτικά μέσα – υλικά

 

  • Σχολικό Βιβλίο Μαθητή Μαθηματικών Α’ τάξης Δημοτικού, β’ τεύχος.
  • Σχολικό Τετράδιο Εργασιών Μαθηματικών Α’ τάξης, γ’ τεύχος.
  • Βίντεο ψηφιακής αφήγησης «Ο έξυπνος βοσκός».
  • Υπολογιστής και βιντεοπροβολέας.

 

Συνοπτική περιγραφή σεναρίου

 

ΦΑΣΗ 1

 

Το μάθημα ξεκινάει με μια συζήτηση γύρω από τη χρήση του άβακα. Ιδανικά θα μπορούσε το κάθε παιδί να έχει έναν δικό του μικρό άβακα ή να υπάρχει ένας μεγάλος για όλη την τάξη. Όσο περισσότεροι άβακες τόσο το καλύτερο. Γίνεται συζήτηση στην ολομέλεια για τον τρόπο χρήσης του και για τον τρόπο που είναι φτιαγμένος και χρωματισμένος. Ανάλογα με το επίπεδο της τάξης μπορούν να γίνουν και κάποιες προσθέσεις μικρών αριθμών με τη βοήθεια του άβακα, σύντομα και προφορικά.

 

ΦΑΣΗ 2

 

Στη συνέχεια, το βίντεο ψηφιακής αφήγησης «Ο έξυπνος βοσκός» προβάλλεται στην τάξη και διακόπτεται στο σημείο πριν αποκαλυφθεί η λύση που βρήκε ο βοσκός. Στο σημείο εκείνο γίνεται μια συζήτηση στην ολομέλεια και οι μαθήτριες/-τές καλούνται προφορικά να βρουν λύσεις στο πρόβλημα του βοσκού. Τα παιδιά αφήνονται να εκφραστούν ελεύθερα. Το βίντεο συνεχίζει μέχρι το τέλος και η/ο εκπαιδευτικός εξηγεί με δικά του λόγια τη λύση. Καλεί τα παιδιά να περιγράψουν τι είδαν στο βίντεο και να εξηγήσουν με δικά τους λόγια τη λύση που επινόησε ο βοσκός. Φυσικά, το βίντεο διακόπτεται ανά πάσα στιγμή, όπου κρίνει αναγκαίο η/ο εκπαιδευτικός.

 

 ΦΑΣΗ 3

 

Έπειτα, διαβάζουμε και συζητάμε μέσα στην τάξη τη σελίδα 14 και λύνουμε τις ασκήσεις στη σελίδα 15 του κεφαλαίου 34 στο σχολικό Βιβλίο Μαθητή των Μαθηματικών, β’ τεύχος[1] και τις ασκήσεις στις σελίδες 12 – 13 του Τετραδίου Εργασιών των Μαθηματικών, γ’ τεύχος[2].

 

ΦΑΣΗ 4

 

Δεν παραλείπουμε να επαναλάβουμε την ιστορία, είτε με την προβολή του βίντεο ξανά, είτε με την εξιστόρησή της σε κάποια άλλη ώρα μέσα στη σχολική ημέρα ή κάποια άλλη ημέρα και να σιγουρευτούμε ότι και τα παιδιά τη θυμούνται τη λύση του βοσκού. Μπορούμε να έχουμε πάρει κάποιες μικρές πέτρες και κάποιες μεγαλύτερες ώστε να αναπαραστήσουμε με διάφορους τρόπους μέσα στην τάξη την ιστορία του βοσκού. Τέλος, οι μαθήτριες/-τές καλούνται να εκφράσουν τα συναισθήματά τους όσον αφορά την ιστορία που έμαθαν και τη νέα γνώση την οποία διαπραγματεύτηκαν.

 

Αξιολόγηση μαθητριών/-των και διδασκαλίας

 

Οι μαθήτριες/-τές θα αξιολογηθούν κατά κύριο λόγο με βάση το ήδη κεκτημένο επίπεδο που βρίσκονταν πριν τη διδασκαλία. Το γνωστικό σημείο εκκίνησης δεν είναι το ίδιο για κάθε παιδί. Η έννοια της δεκάδας και γενικά οι αφηρημένες έννοιες σε μαθήτριες/-τές Α’ Δημοτικού είναι μια απαιτητική νοητική διαδικασία. Για τους λόγους αυτούς αν ένα παιδί, μέσα από το συγκεκριμένο σενάριο διδασκαλίας κατακτήσει πλήρως τους στόχους ενώ είχε ήδη κεκτημένες τις προαπαιτούμενες γνώσεις τότε η διδασκαλία θα θεωρηθεί επιτυχημένη και αποτελεσματική. Αν όμως, ένα παιδί, ξεκινώντας από ένα προηγούμενο γνωστικό σκαλοπάτι, καταφέρει να κατακτήσει λιγότερους από όλους τους στόχους και βοηθηθεί αρκετά όσον αφορά τις προγενέστερες γνώσεις που δεν είχε κατανοήσει πλήρως, τότε και πάλι η διδασκαλία μπορεί να θεωρηθεί ότι πέτυχε, βοηθώντας κάποια/-ον πιο αδύναμη/-ο μαθήτρια/-τη να προχωρήσει γνωστικά σε πιο απαιτητικά μαθηματικά και δυσνόητες έννοιες. Αξιολόγηση των παιδιών θα γίνει μέσω των ασκήσεων του Βιβλίου Μαθητή αλλά και του Τετραδίου Εργασιών, οι οποίες είναι καλά δομημένες και στοχευμένες στους σκοπούς του μαθήματος, που θα κληθούν να λύσουν, αλλά και από την ενεργή συμμετοχή τους στις συζητήσεις που θα γίνουν σε διάφορες φάσεις τις διδασκαλίας.

Η αξιολόγηση του παρόντος σεναρίου διδασκαλίας από παιδιά πρωτοσχολικής ηλικίας μπορεί να είναι υποτυπώδης αλλά όχι επουσιώδης. Δηλαδή, αν τα παιδιά στο τέλος της ημέρας θυμούνται και μπορούν να εξηγήσουν προφορικά την ιστορία του έξυπνου βοσκού και τον λόγο που ο βοσκός φέρθηκε έξυπνα τότε η διδασκαλία έχει πετύχει τον σκοπό της, διότι αυτό αυτόματα θα σημαίνει ότι κατάλαβαν ότι υπάρχει ένας τρόπος μέτρησης πιο γρήγορος και απλός, ώστε να μετράμε δεκάδες. Επίσης, αν τα παιδιά δείξουν ενδιαφέρον για το βίντεο και εκφράσουν ότι πέρασαν ωραία και δεν φοβήθηκαν τις νέες έννοιες τότε αυτές οι αντιδράσεις θα είναι θετικές ως προς την διδασκαλία.

 

Διαφοροποίηση διδασκαλίας μέσω της αξιοποίησης μιας ψηφιακής ιστορίας

 

Σε πρωτοσχολικές ηλικίες η ιστορία, το παραμύθι και η συνοδεία τους με εικόνες ή βίντεο είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο μάθησης, επειδή τα παιδιά σε αυτό το επίπεδο τείνουν να προσέχουν περισσότερο όταν όλα γίνονται μέσα από μια ιστοριούλα, μπαίνουν στον κόσμο της ιστορίας και αφήνονται πιο εύκολα σε νέα δεδομένα. Επίσης, σε αυτή τη φάση τα παιδιά δεν ξέρουν να διαβάσουν μεγάλες προτάσεις. Επομένως, το βίντεο αφόρμησης με τον βοσκό θα αποτελέσει το κίνητρο ώστε τα παιδιά να μπουν στον κόσμο της δεκάδας, να εκφράσουν τις ιδέες τους για να λύσουν το πρόβλημα του βοσκού και να καταλάβουν γιατί ο βοσκός τελικά φέρθηκε έξυπνα και να δεχτούν πιο εύκολα τη νέα γνώση. Μια ιστορία που θα θυμούνται για πολύ καιρό μπορεί να αποτελέσει μέσο για τη/τον εκπαιδευτικό ώστε να επιστρέφει αμέσως σε προηγούμενες ενότητες όταν θα έχει περάσει καιρός. Η διδασκαλία αυτής της ενότητας χωρίς το βίντεο, θα γινόταν με την προφορική εξιστόρηση της ιστορίας του βοσκού από τη/τον δασκάλα/-λο και ίσως με κάποια σκίτσα στον πίνακα. Θεωρώ όμως ότι το βίντεο και η ευκαιρία αλληλεπίδρασης των παιδιών με το βίντεο θα αφήσει ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στο μυαλό τους, το οποίο αποτύπωμα θα είναι το ίδιο η νέα κεκτημένη γνώση.

 

Ενδεικτικές ερωτήσεις για εκκίνηση συζήτησης

 

ΦΑΣΗ 1 – Άβακας
  • Πώς ονομάζεται αυτό το πράγμα;
  • Σε τι μας χρησιμεύει;
  • Από τι είναι φτιαγμένο;
  • Γιατί έχει διαφορετικά χρώματα;

 

ΦΑΣΗ 2 – Ψηφιακή ιστορία
  • Ποια λύση θα βρει ο βοσκός;
  • Ας σκεφτούμε λύσεις για να βοηθήσουμε τον βοσκό.
  • Ποια ή ποιος θα μας πει την ιστορία του έξυπνου βοσκού;
  • Γιατί ο βοσκός είναι έξυπνος;
  • Ποια λύση βρήκε τελικά;
  • Μπορείτε να σκεφτούμε κάποια άλλη λύση τώρα που ξέρουμε τη λύση που σκέφτηκε ο βοσκός;
  • Τι άλλο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αντί για πέτρες;
  • Αν ο βοσκός είχε 43 πρόβατα ή 57 και δεν είχε ακριβώς 40 ή 50, τότε πώς θα λειτουργούσε;

 

ΦΑΣΗ 4 – Επανάληψη / Αξιολόγηση
  • Θυμάστε την ιστορία του βοσκού;
  • Ποια λύση βρήκε ο βοσκός;
  • Σας άρεσε η ιστορία του βοσκού;
  • Τι σας άρεσε πιο πολύ;
  • Τι δεν σας άρεσε καθόλου;
  • Σας αρέσει ο άβακας, θεωρείτε ότι είναι χρήσιμος για το μάθημά μας;